Tip 2 diyabetli hastalarda çocuk sahibi olma durumunun diyabet yönetimi ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL FATİH SULTAN MEHMET SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FEYZA BAVAŞ
Danışman: Berrin TELATAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmadaki amacımız tip 2 diyabetli hastalarda diyabet öz yönetiminde beslenme, egzersiz, OAD/insülin tedavisi alma, kilo, VKİ, alkol/sigara kullanımı, ekonomik durum gibi faktörlerinin yanında 0-18 yaş arasında çocuk sahibi olmanın diyabet yönetimine etkisini araştırmaktır. Edineceğimiz sonuçlarla hastaya yaklaşımımızda yeni bir pencere açılmasını amaçlıyoruz. Gereç ve Yöntem: Çalışma kesitsel, açık, kontrolsüz tipte bir anket çalışması olarak 15/4/2024-15/6/2024 tarihleri arasında İstanbul Sağlık Bilimleri Üniversitesi Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları Polikliniklerine ayaktan başvuran ve en az 1 yıldır tip 2 diyabeti bulunan 325 katılımcıyla gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak 20 soruluk sosyodemografik veri testi ve 13 soruluk Kapsamlı Diyabet Öz Yönetim Ölçeği, onam alındıktan sonra yüz yüze görüşme tekniği yoluyla uygulanmıştır. Ölçekten alınabilecek maksimum puan 52 olup yüksek skor yüksek öz yönetimi ifade etmektedir. Ölçeğin ülkemize uyarlanması Yasemin Şahin Yıldız ve arkadaşları tarafından 2022 yılında yapılmış, ölçek kullanımı için e-posta yoluyla izin alınmıştır. Bulgular: Çalışmaya 325 erişkin katılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 61,27±10,96 yıl bulunmuş; %47,4'ü obez, %49,2'si 60-74 yaş arası, %58,8'i kadın, %80,3'ü evli, %48,9'u ilkokul mezunu, %41,2'sinin çalışmadığı, %35,7'sinin asgari ücretin altında gelire sahip olduğu ve %42,5'inin eş ve çocuklarıyla birlikte yaşadığı saptandı. Katılımcıların %77,8'inin çocuklarının 19 yaş ve üstünde olduğu, %53,5'inin diyabet tanı süresinin 10 yıldan fazla olduğu, %93,6'sının diyabet ilaçlarını hatırlatan birinin olmadığı, %92,3'ünün ek hastalığı olduğu, ek hastalıklardan en çok (%59,1) Hipertansiyon görüldüğü, %71,6'sının 6 ayda bir veya daha sık kontrole gittiği, %48,3'ünün her gün egzersiz/yürüyüş/fiziksel aktivite yaptığı, %77,5'inin sigara ve alkol alışkanlığının olmadığı saptandı. Kapsamlı Diyabet Öz Yönetim Ölçeği ile ileri yaş, yüksek eğitim düzeyi, 19 yaş üstünde çocuk sahibi olmak, bulunan ek hastalıklar için tedavi alıyor olmak, diyabet kontrollerine düzenli gitmek, düzenli egzersiz yapmak, egzersize eşlik eden kişi varlığı ve diyabet süresinin uzun olması ile iyi diyabet öz yönetimi ile ilişkili saptanmış olup çalışmak, ix sigara kullanmak, 0-18 yaş arasında çocuk sahibi olmak ise kötü diyabet öz yönetimi ile ilişkili saptanmıştır. Sonuç: Çalışmamızda 0-18 yaş arasında çocuk sahibi olan tip 2 diyabetli hastaların, olmayanlara göre daha kötü diyabet öz yönetimine sahip olduklarını saptadık. Destekleyici ve engelleyici birçok role sahip olduğunu düşündüğümüz çocuk faktörünün varlığı ve yaşı sorgulanmalı, diyabet öz yönetimi için vereceğimiz eğitimlere diğer aile bireyleri dahil edilmelidir. Hastalar egzersiz, diyete uyum, kötü alışkanlıkları bırakma, kontrollerine düzenli gelme ve tedavi uyumu açısından desteklenmeli, gerekli eğitimler her kontrolde tekrar hatırlatılmalıdır. Anahtar Kelimeler: Diabetes Mellitus, Tip 2 Diabetes Mellitus, Ebeveyn-Çocuk İlişkileri, Ebeveynlik, Çocuk, Hastalık Yönetimi