Orta veya şiddetli plak tip psoriasis hastalarında kullanılan TNF alfa inhibitörleri (adalimumab/etanercept) ve metotreksat tedavilerinin, insulin direncine olan etkileri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DERİ VE ZÜHREVİ HASTALIKLAR ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DAMLA DEMİR
Danışman: İlknur ALTUNAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ORTA - ŞİDDETLİ PLAK TİP PSORİASİS HASTALARINDA, TNF ALFA İNHİBİTÖRLERİ VE METOTREKSAT TEDAVİLERİNİN İNSULİN DİRENCİNE ETKİLERİ ÖZET Amaç: Psoriasis; genetik ve çevresel komponentler ile ilişkili kronik sistemik inflamatuar bir hastalıktır. Kronik inflamasyon; erken dönemde endotelyal disfonksiyon, insulin direnci ve ateroskleroz gelişimine neden olurken, uzun dönemde kardiyovasküler hastalıklar ve metabolik sendrom gibi komplikasyonlarının ortaya çıkmasına neden olur. Literatürde erken dönemde başlanan tedaviler ile kronik inflamasyonun azaldığı, deride iyileşme olurken endotelyal disfonksiyon ve insulin direnci gelişiminin de engellendiği gösterilmiştir. Bizim bu çalışmadaki amacımız; orta veya şiddetli plak tip psoriasis hastalarında kullanılan TNF alfa inhibitörleri (Adalimumab/Etanercept) ve metotreksat tedavilerinin, insulin direncine olan etkilerinin karşılaştırılmasıdır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Sağlık Bilimleri Üniversitesi (S.B.Ü) Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dermatoloji Polikliniği'ne Aralık 2016-Aralık 2017 tarihleri arasında başvurmuş, 18-65 yaş aralığında, orta veya şiddetli plak tip psoriasis tanısı almış çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan ve çalışmayı kabul eden 32 hasta dahil edildi. Hastalık şiddeti; Psoriasis Alan Şiddet İndeksi (PAŞİ) ile hesaplandı. Hastalardan, tedavi başlangıcında ve tedavinin onikinci haftasında açlık kan glukozu ve insulin düzeyleri istendi. İnsulin direnç indeks (HOMA-IR) seviyeleri; (serum glukozu/18 x insulin)/22,5 formülüne göre tedavi başlangıcında ve tedavinin onikinci haftasında hesaplandı ve gruplar arası değerler karşılaştırıldı. İstatistiksel analiz; Student t testi, Mann Whitney U testi ve Ki kare analizi kullanılarak yapıldı. Bulgular: Çalışmamıza 32 hasta (19 erkek, 13 kadın) dahil edildi. 15 hastaya TNF alfa inhibitörü, 17 hastaya metotreksat tedavisi başlandı. Metotreksat tedavisi başlanan hastaların yaş ortalaması 33,8±10,5, vücut kitle indeksi (VKİ) 23,4±2,9, bel çevresi 85,6±11,6 saptandı. TNF alfa inhibitörü tedavisi başlanan hastaların yaş ortalaması 34,0±11,1, vücut kitle indeksi (VKİ) 25,4±3,6, bel çevresi 94,9±11,4 saptandı. Metotreksat tedavisi alan hastaların başlangıç PAŞİ ortalamaları 15,4±7,4 iken 12 haftalık tedavi sonrası 2,6±2,4 saptandı. TNF alfa inhibitörü tedavisi alan hastaların başlangıç PAŞİ ortalamaları 15,4±7,4 iken 12 haftalık tedavi sonrası 2,0±2,2 saptandı. Tedavi gruplarının tedavi öncesi ve sonrası PAŞİ ortalamalarında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p=0,200 p=0,391). Tedavi ile her iki grupta PAŞİ düzeylerindeki düşüş istatistiksel olarak anlamlıydı (her ikisi için p<0,001). Tedavi gruplarının; tedavi öncesi ve sonrası istenen insulin düzeyi, lipid profili (trigliserid, HDL kolesterol, LDL kolesterol) ve Trigliserid/HDL kolesterol oranı gibi biyokimyasal parametrelerinde istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. Metotreksat ve TNF alfa inhibitörleri başlanan iki hasta grubu arasında tedavi öncesi ve tedavi sonrası hesaplanan HOMA-IR düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı gerileme saptanmadı ancak TNF alfa inhibitörü tedavisi alan hasta grubunda HOMA-IR düzeyinin tedavi öncesi 3,21±3,29 iken tedavi sonrasında 3,01±2,58'e düştüğü saptandı. Sonuçlar: Psoriasis hastalarında kullanılan metotreksat ve TNF alfa inhibitörleri ile PAŞİ'de gerileme saptanırken, her iki tedavinin insulin direncine etkileri karşılaştırıldığında, tedaviler arasında fark saptanmadı. Bu da sistemik inflamasyonun derideki göstergesi olan psoriasis iyileşirken diğer komorbid internal bozukluk olan insülin direncinin etkilenmediğini gösterir. Bunun iki nedeni olabilir: Derideki lezyonların gerilemesini sağlayan tedavi dozu ve süresi, insülin direncinin düzelmesi için yeterli değildir ya da örneklem istatiksel olarak yeterli değildir. Bu nedenle daha büyük örneklem sayılarla geniş kesitli araştırmalara gerek vardır. Anahtar sözcükler: psoriasis, insulin, insulin direnci indeksi (HOMA-IR)