Ayaktan hasta olarak sağlık hizmeti için başvuran kişilerin influenza aşısı hakkındaki bilgi durumu ve aşı olma konusundaki yaklaşımını değerlendirmeyi amaçlayan bir anket çalışması

SAMET GÜMÜŞER

Ayaktan hasta olarak sağlık hizmeti için başvuran kişilerin influenza aşısı hakkındaki bilgi durumu ve aşı olma konusundaki yaklaşımını değerlendirmeyi amaçlayan bir anket çalışması

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY DR. SADİ KONUK SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SAMET GÜMÜŞER

Danışman: Sadık Sami HATİPOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Giriş: Mevsimsel influenza (grip) her yaşta insanı etkileyen, çoğu zaman kendi kendini sınırlayan bir hastalıktır. Buna karşılık epidemilere yol açabilmesi, eğitime devamı aksatması, özellikle risk gruplarında hastaneye yatış ve ölümlere yol açması gibi nedenlerden dolayı önemli bir hastalıktır. Mevcut bağışıklama programlarına ulaşmak için hastaların aşılama konusunda bilinçli ve istekli olması gerekmektedir. Ayrıca tedavi maliyetlerini de aşılama ile azaltmak mümkündür. Amaç: Çalışmamızda hastaların influenza virüsüne karşı geliştirilen grip aşısı hakkındaki bilgi düzeyi ve farkındalıklarının araştırılması amaçlanmaktadır. Bu sayede erişkin grip aşılamasında var olan eksikliklerin tespit edilmesi ve bunların giderilmesinde alternatif fikirler sunabilmek hedeflenmektedir. Gereç ve Yöntem: Çalışma tek merkezli, prospektif bir çalışma olarak planlanmıştır. Araştırmanın evrenini 01.04.2020-01.07.2020 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi İstanbul Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Aile Hekimliği Polikliniği'ne ayaktan başvuran erişkin hastalar oluşturmuştur. Örneklem büyüklüğü 'basit rastgele örnekleme' yöntemiyle hesaplanmıştır. Çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan 301 kişi çalışmaya dahil edilmiştir. Literatür taranarak oluşturulan 20 soruluk anket formu hastalara yüzyüze görüşme tekniği ile uygulanmıştır. Çalışmaya alınan tüm bireylerden sözel ve yazılı onam alınmıştır. Çalışmanın istatistiksel analizleri NCSS (Number Cruncher Statistical System) 2007 (Kaysville, Utah, USA) programı ile yapılmıştır. İkili grupların karşılaştırmasında bağımsız t testi, nitel verilerin karşılaştırılmasında Pearson ki-kare test, Fisher's exact test ve Fisher-Freeman-Halton exact test kullanılmıştır. Sonuçlar anlamlılık p<0,05 düzeyinde değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmamızdaki 301 olgunun %36,9'u (n=111) erkek, %63,1'i (n=190) kadından oluşmaktadır. Yaşları 18 ile 82 arasında değişmekte olup, ortalama 51,53±16,30 yaş olarak saptanmıştır. Olguların %49,2'sinde (n=148) kronik hastalık olduğu gözlenmiştir. Grip (influenza) aşısının gribe karşı koruyucu olduğunun farkındalığı %93,7'dir. Üniversite mezunu olguların aşının gribe karşı koruyucu olduğunun farkındalığı, eğitim durumu ilkokul olanlara göre anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır (p<0,01). Grip aşısı hakkındaki bilginin kaynağının; %45'i (n=223)çevresindeki kişiler, %23,6'sı (n=117) televizyon, %17,5'i (n=87) hekim, %8,9'u (n=44) internet/ sosyal medya, %4,2'si (n=21) gazete, %0,8'i (n=4) afiş, broşür ve bültenler olduğu gözlenmiştir. Olguların %34,2'si (n=103) daha önce grip aşısı yaptırdığını, %65,8'i (n=198) aşı yaptırmadığını belirtmiştir. Aşıyı yaptırmayanların ise %47,3'ü (n=134) sık grip olmadığı için, %27,6'sı (n=78) grip hafif bir hastalık olduğu için, %11,7'si (n=33) aşının etkili olmadığını düşündüğü için, %7,1'i (n=20) aşının yan etkileri nedeniyle aşı yaptırmadığı gözlenmiştir. Yaşı 25 ve altında olan olguların grip aşısı hakkındaki bilgi puanı, yaşı 46 ve üzerinde olanlara göre anlamlı düzeyde düşük saptanmıştır (p=0,001). Kronik hastalığı olan olguların grip aşısı hakkında bilgi puanı, kronik hastalığı olmayan olgulara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır (p<0,01). Erkek olguların aşının gribi önlemekte işe yaradığını belirtme oranı, kadınlara göre anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır (p<0,01). Sonuç: Araştırmamızda hastaların influenza aşısı ile aşılanma oranı düşüktür. Aşı olmama sebepleri arasında en anlamlısı, katılımcıların grip hastalığına sık yakalanmaması ve gribi hafif bir hastalık olarak görmesi sayılabilir. İnfluenza aşısı olanların diğer yayın araçlarından bilgi alma oranları hekimlerden fazla olmasına rağmen, özellikle hekimlerin hastalarını aşı hakkında bilgilendirmesi, aşı önermesi ve reçetelendirmesi aşılanma oranını en fazla artıran etmen olmuştur. Aşılamanın rutine konulmasında özellikle aile hekimlerine önemli görevler düşmektedir. Anahtar kelimeler: Aile Hekimliği, Erişkin Bağışıklama, İnfluenza (Grip) Aşısı.