Obez ve Tip 2 diyabetli çocuklarda inflamatuar belirteçlerin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA DR. SAMİ ULUS KADIN DOĞUM ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, PEDİATRİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BEYZA AKALIN ERTÜRK
Danışman: Şenay SAVAŞ ERDEVE
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Kronik inflamasyon, obezite, insülin direnci ve Tip 2 DM gibi metabolik bozukluklarla yakından ilişkili olup anormal sitokin üretimine ve inflamatuar sinyal yollarının aktivasyonuna bağlıdır. Adipoz doku, obez bireylerde düşük dereceli kronik inflamasyon kaynağı olabilen metabolik olarak aktif bir organdır. Obezitede adipoz doku içerisinde antiinflamatuar M2 makrofajlardan, proinflamatuar M1 makrofajlara değişim görülebilir. Bu çalışmadaki amacımız; obez/kilolu ve Tip 2 diyabetli çocuklarda proinflamatuar ve antiinflamatuar sitokin düzeylerinde değişim olup olmadığını belirlemek ve bunların klinik ve laboratuvar bulgularla ve vücut yağ dağılımı ile ilişkisini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya obez/kilolu grup, Tip 2 DM grubu ve sağlıklı kontrol grubunun dahil edilmesi planlandı. Her üç grupta ek kronik sistemik hastalık, akut enfeksiyon hikayesinin olmaması, sitokin düzeylerini etkileyebilecek ilaç kullanım hikayesinin bulunmaması şartı arandı. Proinflamatuar belirteç olarak TNF-α, IL-1β, IL-6, IL-18 ve IFN-γ; antiinflamatuar belirteç olarak TGF-β ve IL-10 düzeyleri ELISA yöntemi ile çalışıldı. Obez/kilolu grupta ve Tip 2 DM grubunda abdominal ultrasonografi yapılarak subkutan, preperitoneal ve viseral yağ doku kalınlığı ölçüldü ve hepatosteatoz varlığı ve derecesi değerlendirildi. Kontrol grubunda antropometrik ölçümler, bel çevresi, kalça çevresi, kan basıncı ölçümleri yapıldı, proinflamatuar ve antiinflamatuar sitokin düzeyleri çalışıldı. Çalışma Sağlık Bilimleri Üniversitesi tarafından Bilimsel Araştırma Projesi olarak desteklendi. Bulgular: Çalışmaya 10-18 yaş aralığında Mayıs 2019-Haziran 2021 yılları arasında Çocuk Endokrinoloji Kliniği'ne başvuran 44 (%50) obez/kilolu olgu, 16 (%18,2) Tip 2 diyabetli olgu ve 28 (%31,8) vücut kitle indeksi (VKİ) normal olan sağlıklı çocuk dahil edildi. Gruplar arasında yaş ve cinsiyet dağılımı benzerdi. Obez/kilolu ve Tip 2 DM grubunda ailede obezite, hiperlipidemi ve aterosklerotik kalp hastalığı oranı benzerdi. Tip 2 DM grubundaki 16 olgunun tümünde ailede diyabet hikayesi varken, 44 obez/kilolu olgunun 31'inde (%70,5) ailede diyabet hikayesi vardı (p=0,013). On altı diyabetli olgunun 14'ü hiperglisemi ile, 1'i ketoz, 1'i ketoasidoz ile tanı almıştı. Tip 2 DM grubunda C peptid 9 olguda normal, 5 olguda yüksekti. Tip 2 DM grubunda adacık ve insülin otoantikorları negatif, sadece 1 olguda anti-gad antikoru pozitifti. Tip 2 DM grubunda tüm olgularda hepatosteatoz varken, obez/kilolu grupta 36 olguda (%81,8) hepatosteatoz saptandı. Vücut ağırlığı, vücut ağırlığı sds, VKİ, VKİ sds, bel çevresi ve kalça çevresi obez/kilolu grupta ve Tip 2 DM grubunda kontrol grubuna göre yüksekti. Tip 2 DM grubunda sistolik ve diyastolik kan basıncı değerleri kontrol grubundan yüksek olup, obez/kilolu gruba benzerdi. Tip 2 DM grubunda yüksek yoğunluklu lipoprotein (HDL) kolesterol obez/kilolu gruptan düşüktü (p=0,016). Tip 2 DM grubunda viseral ve preperitoneal yağ doku kalınlığı obez/kilolu gruba benzerken, subkutan yağ doku kalınlığı obez/kilolu gruptan yüksekti (p=0,021). Tip 2 DM grubunda subkutan yağ doku kalınlığı ile HDL kolesterol anlamlı negatif koreleydi (p=0,003, r=-0,684). Tip 2 DM grubunda TGF-β düzeyi kontrol grubundan anlamlı düşüktü (p=0,039), diğer sitokin düzeylerinde gruplar arasında fark saptanmadı. Tip 2 DM grubunda TGF-β düzeyi ile klinik bulgular ve laboratuvar değişkenler arasında anlamlı ilişki saptanmazken, sadece diğer tüm proinflamatuar ve antiinflamatuar sitokin düzeyleriyle anlamlı pozitif korelasyon saptandı. Sonuç: Tip 2 DM'li çocuklarda TGF-β düzeyinin kontrol grubundan düşük olduğu tespit edildi. TGF-β düzeyindeki değişimin Tip 2 DM patogenezinde rolünün olabileceği düşünüldü. Obez/kilolu grup ve Tip 2 DM grubunda yağ doku dağılımı ile sitokin düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı. Erişkinlerde ve çocuklarda yapılan çalışmalarda proinflamatuar ve antiinflamatuar sitokin düzeylerinin obezite ve Tip 2 DM etkisi üzerine farklı sonuçlar elde edilmiştir. Bu konuda kesin sonuçlara ulaşmak için daha geniş vaka serili çalışmalara ve moleküler düzeyde kanıtlara ihtiyaç vardır.