Aile hekimlerinin meningokok enfeksiyonu ve aşıları hakkında bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL FATİH SULTAN MEHMET SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖMER AYCANOĞLU
Danışman: Berrin TELATAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Dünya Sağlık Örgütü tarafından yayınlanan verilere göre dünyada bir yılda menenjit nedeniyle 170.000 ölüm görüldüğü ve tedavi almayanlarda fatalite oranının %50'ye kadar çıkabileceği bildirilmektedir. Enfeksiyon, gelişmekte olan ülkelerde 2 yaşından küçük çocuklarda, gelişmiş ülkelerde ise 10 yaşın üzerinde daha sık görülür. Neisseria menenjitis nedeniyle ortaya çıkan invazif meningokok hastalığı aşı ile önlenebilen hastalıklardandır. Bu çalışmadaki amacımız, Aile Hekimlerinin meningokok enfeksiyonu ve aşıları hakkındaki bilgi düzeylerini ölçmek ve buna etki eden faktörleri belirlemekti. GEREÇ YÖNTEM: Bu çalışma kesitsel, tanımlayıcı tipte bir araştırmadır. Bu araştırma kapsamında 23.11.2020- 04.12.2020 tarihleri arasında Aile Hekimliği Uzmanları, Aile Hekimleri ve Aile Hekimliği Uzmanlık öğrencilerine yüz yüze anket uygulandı, mümkün olmadığı durumlarda e-posta ya da Google formlar ile veri toplanması gerçekleştirildi. İstanbul İli Pendik, Tuzla ve Kartal ilçelerinde Aile Sağlığı Merkezleri'nde (ASM) çalışan Aile Hekimleri, Aile Hekimliği Uzmanları, Marmara Üniversitesi ve Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesi'nde eğitim alan Aile Hekimliği Uzmanlık öğrencilerinden oluşan 193 kişi bu çalışmaya dahil edildi. Veri toplama formunun ilk bölümünde yer alan 1-8. sorular hekimlerin sosyodemografik özelliklerini tanımlamaktadır. Devam eden bölümde ilk on önerme meningokok enfeksiyonu, ikinci on önerme ise meningokok aşıları hakkındaki bilgi seviyesini ölçmeyi amaçlamaktadır. Katılımcılar 'Katılıyorum', 'Katılmıyorum', Fikrim Yok' seçenekleri ile cevap vermişler, doğru yanıtları yüzlük sistem üzerinden puanlanmıştır. Son soruda (21 no'lu) aşının ulusal aşı takvimine eklenmesiyle ilgili görüşleri sorulmuş ve aynı seçeneklerle cevaplamaları istenmiştir. BULGULAR: Katılımcıların %56,5'i kadın, %43,5'i erkektir. Katılımcıların %22,8'i hastanede, %67,2'si ASM'de çalışmaktadır. Katılımcıların %62,8'i Aile Hekimi, %20,2'si Aile Hekimliği uzmanlık öğrencisi, %17,6'sı Aile Hekimliği uzmanıydı. Katılımcıların %24,9'u 0-5 yıl, %27,5'i 6-10 yıl, %22,8'i 11-15 yıl, %8,3'ü 16-20 yıl, %16,6'sı 21 yıl ve üzerinde hekimlik yapmaktaydı. Katılımcıların %62,2'si çocuk sahibiydi. Meningokok enfeksiyonu ile daha önce karşılaştığını belirten kişi sayısı %32,1' iyidi. Katılımcıların %40,9'u meningokok enfeksiyonu ya da aşısı ile ilgili eğitim almadığını ifade etti. Meningokok enfeksiyonu bilgi önermelerinden menenjitinin tipik başvuru semptomları ile ilgili önermeye %89,1 oranıyla en yüksek doğru yanıt verilirken, meningokokların ülkemizde en sık görülen serotipleri sorusuna %15 oranı ile en az doğru yanıt verilmiştir. Meningokok aşısı ile ilgili önermelerden meningokok aşılarının diğer aşılar ile birlikte yapılabilirliği %72,5 ile en yüksek doğru yanıt verilen aşı önermesi olurken, konjuge meningokok aşılarının nazofarenks taşıcılığını önlemesi önermesine %20,7 ile en az doğru yanıt verilmiştir. Ankete katılan hekimlerin %82,9'u meningokok aşılarının rutin aşı takvimine alınması gerektiğini düşünmektedir. SONUÇ: Çalışmamıza katılan hekimlerin meningokok enfeksiyon bilgi düzeyinin genel olarak yüksek, meningokok aşıları hakkında ise daha düşük olduğu görülmüştür. Meningokok enfeksiyonu ile karşılaşmış olanlarda, meningokok eğitimi alanlarda ve Aile Hekimliği Uzmanı olanlarda meningokok aşıları ile bilgi seviyesinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Aile Hekimliği sürekli eğitim programlarına meningokok aşılarının eklenmesi birinci basamak hekimlerinin konuyla ilgili bilgi düzeyini, farkındalığını ve ebeveynlere önerilme oranlarını artıracaktır. Ancak aşılanma düzeyinin istenilen seviyeye çıkabilmesi Ulusal Aşı Takvimi'ne alınması ile mümkün olacaktır. ANAHTAR KELİMELER: Meningokok Enfeksiyonu, Meningokok Aşısı, Aile Hekimi, Bilgi Düzeyi