Üniversite Öğrencilerinde Mesleki Ders ve Staj Eğitimi Kapsamında Mesleki Uygulama Beklentilerinin Karşılanma Düzeyi ile Kariyer Motivasyonu Arasındaki İlişki


Creative Commons License

KARAKUŞ S.

Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi, cilt.61, sa.3, ss.2810-2824, 2026 (TRDizin)

Özet

Amaç: Araştırma, mesleki ders ve staj gören lisans öğrencilerinin, mesleki uygulama beklentilerinin karşılanma düzeyi ile kariyer motivasyonu ve alt boyutlarıyla arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Yöntem: İstanbul Anadolu Yakasındaki devlet ve özel üniversitelerde mesleki ders gören ve staj yapan 299 üniversite öğrencisiyle yürütülen kesitsel nicel bir araştırmadır. Çalışmada Mesleki Uygulama Beklentilerini Karşılama Derecesi Ölçeği ve Kariyer Motivasyonu Ölçeği kullanılmıştır. Veriler t-testi, ANOVA, Kruskal-Wallis H, Pearson/Spearman korelasyon ve basit doğrusal regresyon analizleriyle incelenmiştir. Bulgular: Staj yapılan kurum türü (F=3,583; p=0,029) ve stajı yapan kişi (H=7,427; p=0,024) değişkenlerine göre mesleki uygulama beklentilerini karşılama derecesi anlamlı biçimde farklılaşmaktadır. Mesleki uygulama beklentilerini karşılama derecesinin kariyer motivasyonu (β=0,464; p<0,001), kariyer kavrayışı (β=0,431; p<0,001), kariyer esnekliği (β=0,435; p<0,001) ve kariyer kimliği (β=0,434; p<0,001) ile pozitif ve anlamlı biçimde ilişkili olduğu ve bu değişkenleri anlamlı düzeyde yordadığı belirlenmiştir. Cinsiyet ve üniversite türü değişkenlerinde anlamlı farklılık bulunmamıştır; öğrenim durumu değişkeni ikinci öğretim grubundaki katılımcı sayısının çok düşük olması (n=4) nedeniyle karşılaştırma analizlerine dâhil edilmemiştir. Sonuç: Mesleki uygulama beklentilerinin karşılanma düzeyi, kariyer motivasyonu ile pozitif ve anlamlı ilişkili yordayıcı nitelikte bulunmuştur. Staj kalitesinin artırılması, bireysel yerleştirme tercihlerinin desteklenmesi ve kurum çeşitliliğinin genişletilmesi önerilmektedir.
Purpose: This study aims to examine the relationship between the degree to which professional practice expectations are met and career motivation and its sub-dimensions among undergraduate students taking vocational courses and internships. Method: A cross-sectional quantitative study was conducted with 299 university students attending state and private universities in the Anatolian side of Istanbul who were engaged in internships. The Professional Practice Expectations Satisfaction Scale and the Career Motivation Scale were used. Data were analysed using t-tests, ANOVA, Kruskal-Wallis H, Pearson/Spearman correlation, and simple linear regression analyses. Results: The type of internship institution (F=3.583; p=0.029) and the person who arranged the internship (H=7.427; p=0.024) were significantly associated with differences in the degree of meeting professional practice expectations. The degree of meeting expectations was positively and significantly associated with, and a significant predictor of, career motivation (β=0.464; p<0.001), career insight (β=0.431; p<0.001), career resilience (β=0.435; p<0.001), and career identity (β=0.434; p<0.001). No significant differences were found for gender or university type; educational status was not included in comparative analyses due to group imbalance (only n=4 second-shift students). Conclusion: The degree to which professional practice expectations are met is positively and significantly associated with, and a predictor of, career motivation. Enhancing internship quality, supporting individual placement preferences, and expanding institutional diversity are recommended.