Diyabetik olmayan aşırı kilolu/obez yetişkinlerde insülin direncinin belirleyicileri olarak bel-boyun oranı ve TG/HDL-C oranı: Kesitsel bir çalışma

Creative Commons License

ENGİN İ., HOCA E.

Developments and experiments in health and medicine, cilt.40, sa.3, ss.379-388, 2026 (TRDizin)

Özet

AMAÇ Basit antropometrik oranlar ve lipid bazlı indeksler, özellikle kelepçe tekniklerinin mümkün olmadığı durumlarda, rutin uygulamada insülin direncini (İR) belirlemeye yardımcı olabilir. Bu çalışmada, aşırı kilolu/obez diyabetik olmayan yetişkinle rde İR'nin potansiyel belirleyicileri olarak bel-boy oranı (WNR) ve bel-boy oranı (WHtR) dahil olmak üzere antropometrik oranları ve trigliserit/yüksek yoğunluklu lipoprotein kolesterol (TG/HDL-C) oranını değerlendirdik. GEREÇ YÖNTEM Bu kesitsel çalışmada, vücut kitle indeksi (VKİ) ≥ 25 kg/m² olan 49 diyabetik olmayan yetişkin (18- 75 yaş arası) dahil edildi. Antropometrik ölçümler (bel, boyun, kalça, boy ve ağırlık) ve açlık biyokimyasal parametreleri elde edildi. İR, HOMA -IR ≥ 2,5 olarak tanımlandı. HOMA-IR ile aday oranlar/indeksler arasındaki ilişkiler Pearson korelasyonları ile değerlendirildi. İnsülin direnci (IR) ile ilişkili değişkenler, çok değişkenli lojistik regresyon kullanılarak değerlendirildi. BULGULAR Ortalama yaş 43,24 ± 11,20 yıl; %77,6'sı kadın; ortalama BMI 33,80 ± 5,15 kg/m² idi. 49 katılımcının 25'inde (%51,0) IR mevcuttu. WNR (r = 0,293, p = 0,041) ve WHtR (r= 0,341, p = 0,016) HOMA-IR ile pozitif korelasyon gösterirken, boyun -ağırlık oranı negatif korelasyon gösterdi (r = –0,358, p = 0,012). TG/HDL-C oranı HOMA-IR ile pozitif korelasyon gösterdi (r = 0,344, p = 0,015). Çok değişkenli lojistik regresyonda, TG/HDL-C (olasılık oranı (OR) 1,432; %95 CI 1,050– 1,953; p = 0,023) ve WNR (OR 15,469; %95 CI 1,446– 165,541; p = 0,024) IR ile bağımsız olarak ilişkili kalmıştır. SONUÇ Diyabetik olmayan, aşırı kilolu/obez yetişkinlerde, TG/HDL-C oranı ve WNR, IR ile bağımsız olarak ilişkili olup, erişilebilir tarama araçları olarak kullanımlarını desteklemektedir. WHtR ve ek keşifsel oranlar (örneğin, boyun-kilo oranı), HOMA-IR ile anlamlı korelasyonlar göstermiş olup, daha büyük kohortlarda daha fazla doğrulamayı hak etmektedir.
BACKGROUND Simple anthropometric ratios and lipid-based indices may help identify insulin resistance (IR) in routine practice, especially where clamp techniques are not feasible. We evaluated anthropometric ratios, including the waist/neck ratio (WNR) and the waist/hei ght ratio (WHtR), and the triglyceride/high-density lipoprotein cholesterol (TG/HDL-C) ratio as potential predictors of IR in overweight and obese non-diabetic adults. METHODS This cross-sectional study included 49 non-diabetic adults aged 18–75 years with body mass index (BMI) values of ≥ 25 kg/m2. Anthropometric measurements (waist, neck, hips, height, and weight) and fasting biochemical parameters were obtained. IR was defined as a homeostasis model assessment of insulin resistance (HOMA-IR) value of ≥ 2.5. Pearson correlations were used to assess relationships between HOMA-IR and the analyzed ratios. Variables associated with IR were evaluated using multivariate logistic regression. RESULTS The mean age of the study’s participants was 43.24 ± 11.20 years, 77.6% were female, and the mean BMI was 33.80 ± 5.15 kg/m 2. IR was present in 25 of 49 participants (51.0%). WNR (r = 0.293, p = 0.041) and WHtR (r = 0.341, p = 0.016) correlated positively with HOMA-IR values, whereas the neck/weight ratio correlated negatively (r = –0.358, p = 0.012). The TG/HDL-C ratio correlated positively with HOMA -IR (r = 0.344, p = 0.015). In multivariate logistic regression, the TG/HDL -C (odds ratio [OR]: 1.432; 95% confidence interval [CI]: 1.050–1.953; p = 0.023) and WNR (OR: 15.469; 95% CI: 1.446 –165.541; p = 0.024) remained independently associated with IR. CONCLUSION In overweight and obese non-diabetic adults, the TG/HDL-C ratio and WNR were independently associated with IR, supporting their use as accessible screening tools. The WHtR and additional exploratory ratios such as neck/weight also show ed significant correlations with HOMA-IR and may merit further validation in larger cohorts.