Multipl Sklerozlu Hastalarda Subklinik Trigeminal Disfonksiyonun Pulpa Duyarlılık Testleri ile Saptanması
Nöropsikiyatri Arşivi, cilt.63, sa.1, ss.474-478, 2026 (SCI-Expanded, Scopus, TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 63 Sayı: 1
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.29399/npa.29396
- Dergi Adı: Nöropsikiyatri Arşivi
- Derginin Tarandığı İndeksler: Science Citation Index Expanded (SCI-EXPANDED), Scopus, CINAHL, EMBASE, Psycinfo, TR DİZİN (ULAKBİM), Academic Search Ultimate (EBSCO), Middle East & Africa Database (ProQuest), Biomedical Reference Collection: Corporate Edition (EBSCO), Health Research Premium Collection (ProQuest)
- Sayfa Sayıları: ss.474-478
- Sağlık Bilimleri Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Giriş ve Amaç: Multipl sklerozda (MS) trigeminal tutulum, ölçülebilir fonksiyonel bozukluk bulunmasına rağmen klinik olarak sessiz kalabilir. Afferent yolların subklinik disfonksiyonu, belirgin nörolojik bulgulardan önce ortaya çıkabilir. Bu çalışmada, trigeminal nöropatiye ilişkin klinik kanıtı bulunmayan MS hastalarında pulpa duyarlılık testinin subklinik trigeminal afferent disfonksiyonu saptayıp saptayamayacağını araştırmayı amaçladık. Yöntem: Çalışmaya 39 MS hastası (19 relapsing-remitting ve 20 progresif) ile 27 sağlıklı kontrol dâhil edildi. Tüm katılımcılarda sağ maksiller santral kesici dişe elektrikli pulpa testi (EPT) ve soğuk uyarı uygulandı. Elektrikli pulpa testi duyusal eşik değerleri kaydedildi. Soğuk test için yanıt latansı saniye cinsinden ölçüldü. Yaş ve hastalık süresi ile ilişkileri değerlendirmek amacıyla korelasyon analizleri yapıldı. Bulgular: Kontrollerle karşılaştırıldığında, MS hastalarında daha yüksek EPT eşik değerleri ve uzamış soğuk yanıt süreleri saptandı. Multipl skleroz kohortu içinde her iki ölçüm de progresif hastalıkta daha yüksekti. Fark soğuk test için istatistiksel olarak anlamlı düzeye ulaştı (7,15±3,60 vs 4,89±2,58 sn, p=0,038), oysa EPT değerleri benzer ancak istatistiksel olarak anlamlı olmayan bir eğilim gösterdi (9,80±4,15 vs 7,84±4,59, p=0,084). Yaş ile soğuk latansı (rs=0,321, p=0,046) ve EPT değerleri (rs=0,326, p=0,043) arasında zayıf korelasyon bulundu. Hastalık süresi EPT ile zayıf bir korelasyon gösterdi (rs=0,334, p=0,037), ancak soğuk yanıtları ile ilişki göstermedi. Sonuç: Çalışmamızın bazı kısıtlılıklarına rağmen, elde ettiğimiz bulgular pulpa duyarlılık testlerinin trigeminal afferent yolların fonksiyonel durumu hakkında anlamlı bilgiler sağlayabileceğine işaret etmektedir. Özellikle progresif hastalık alt grubunda saptanan daha belirgin değişiklikler, trigeminal sistem boyunca gelişen kümülatif iletim bozukluğu ile uyumluluk göstermektedir. Bu yaklaşımın tanısal değerini ve klinik önemini daha net tanımlayabilmek için yöntemin trigeminal SEP ve yüksek çözünürlüklü beyin-beyin sapı MRG ile doğrudan karşılaştırıldığı ileri çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.
Introduction: Trigeminal involvement in multiple sclerosis (MS) may remain clinically silent despite measurable functional disturbance. Subclinical dysfunction of afferent pathways can precede overt neurological findings. We aimed to investigate whether pulp sensibility testing can detect subclinical trigeminal afferent dysfunction in patients with MS who have no clinical evidence of trigeminal neuropathy. Methods: Thirty-nine patients with MS (19 relapsing–remitting and 20 progressive) and 27 healthy controls were included. Electric pulp testing (EPT) and cold stimulation were applied to the right maxillary central incisor in all participants. For EPT, sensory threshold values were recorded. For the cold test, response latency was measured in seconds. Correlation analyses were performed to assess associations with age and disease duration. Results: Compared with controls, patients with MS demonstrated higher EPT thresholds and prolonged cold response times. Within the MS cohort, both measures were greater in progressive disease. The difference reached statistical significance for cold testing (7.15±3.60 vs 4.89±2.58 s, p=0.038), whereas EPT values showed a similar but non- significant trend (9.80±4.15 vs 7.84±4.59, p=0.084). Age correlated weakly with cold response latency (r s=0.321, p=0.046) and EPT values (rs=0.326, p=0.043). Disease duration showed a weak correlation with EPT (rs=0.334, p=0.037), but not with cold responses. Conclusion: Despite the limitations of our study, our results indicate that pulp sensibility testing may provide meaningful information regarding the functional status of trigeminal afferent pathways. The more pronounced alterations observed in the progressive disease subgroup are consistent with cumulative conduction disturbance along the trigeminal system. Further studies directly comparing this approach with trigeminal SEP and high-resolution brainstem MRI are needed to better define its diagnostic value and clinical relevance.